ERDOĞAN
Nuri DEMİRAĞ
Deha imkansızda mümkünü görebilmektir, İnsan zekâsının ulaşabileceği en yüksek aşamadır bir nevi başkasının hayalinin bile kuramadığını yapmak başarmaktır
Bugünkü modern ve müreffeh yaşantımızı tarihte yaşamış büyük dehalara borçluyuz ünlü edebiyatçı Falih Rıfkı Atayın dediği gibi "Dehalar muvaffak olmak için zamanlarını ve şartlarını unutamazlar."dünyada ve ülkemizde yaşamış dehalar ülkelerinin hatta dünyanın kaderlerini değiştirmeyi başarmışlardı. Efsane olarak kuşaktan kuşağa konuşulmuşlardır ıstıraplı günlerde ortaya çıkan bu dehalar ülkelerin kurtuluşu olmuşlardır tabiî ki buna en büyük örneği büyük Türk halkını arkasına alarak yurdun dört bir yanında kurtuluş mücadelesini başlatan en büyük deha kuşkusuz büyük önder Mustafa Kemal ATATÜRK’tür büyük savaşlardan çıkmış bir ülke çok kısa zamanda ağır sanayisini kurmuş ekonomisini, yargı organlarını, yürütme organlarını, düzenli ordusunu, eğitimini tamamlamış dünyada söz sahibi olmuştur yine bu ıstıraplı dönemde Türkiye’de birçok müteşebbis iş adamları yetişmiş ülkelerinin makus kaderlerini değiştirmede büyük rol üstlenmişlerdir. İşte bu dehalardan biride 1886 yılında Divriği’de dünyaya gelen Divriği’nin bağrından yetişmiş Nuri DEMİRAĞ’dır hayatı başarılarla dolu bu büyük şahsiyet 32 yaşında maliye müfettişti olmuş 1918 tarihinde Divriği’den ayrılarak İstanbul Beşiktaş’a yerleşmiştir 1922 tarihinde belli bir altın birikimi ile “Türk zaferi” adını verdiği sigara kağıdı işine girmiş ve bu ilk işi büyük ilgi ve destek görmüştür. Nuri DEMİRAĞ Mucizesinin başlangıç tarihini 1922 olarak kabul edebiliriz.Doğumundan ölümüne kadar hayatını Türkiye’ye adamış bu büyük şahsiyet hiçbir zaman kendi menfaatlerini ülkesinden üstün görmemiş hiçbir zaman ticaret hesabı yapmamıştır. İlk Türk demiryolu müteahhidi olan Nuri DEMİRAĞ Atatürk’ün desteği ile Samsun’dan başlayan (Fevzipaşa-Diyarbakır) (Afyon-Antalya) (Sivas-Erzurum) (Irmak-Filyos) hatlarında 1012 kilometrelik demiryolu ağı yaparak Türkiye’nin dört bir yanına Demiryolu götürmüştür.
Havacılık
"Avrupa"dan, Amerika"dan lisanslar alıp tayyare yapmak kopyacılıktan ibarettir. Demode tipler için lisans verilmektedir. Yeni icat edilenler ise bir sır gibi, büyük bir kıskançlıkla saklanmaktadır. Binaenaleyh kopyacılıkla devam edilirse, demode şeylerle beyhude yere vakit geçirilecektir. Şu halde Avrupa ve Amerika"nın son sistem teyyarelerine mukabil, yepyeni bir Türk tipi vücuda getirilmelidir. "
“Nuri Demirağ’ın o tarihteki söylediği bu güzel vecizeyi iyi okumak lazım ama bugün kopyacılığı bile yapamıyoruz biz.” Nuri DEMİRAĞ 10 yıllık bir plan program hazırlayarak 1936 Yılında havacılığın ilk temellerini attı kısa zamanda büyük bir fabrika haline gelecek olan tayyare etüt atölyesini kurdu yeşilköyde 1000 X 1300 metre boyutlarında bir örneği o sıralar Avrupa"nın en modern havaalanı olan Amsterdam"da bulunan düz bir tayyare alanı yaptırdı.
İlk sipariş 1937–1938 yılı içinde Türk Hava Kurumu 10 okul uçağı ve 65 planör siparişinde bulundu. İstanbul fabrikalarında yapılan ilk yerli Türk uçağı ile 1941 yılı ağustosunda Nuri DEMİRAĞ Divriği’ye uçarak gelip gitmiştir. Halka büyük coşku ve heyecan veren bu tür girişimlerin yararlı olduğunu düşünen Nuri DEMİRAĞ, Eylül ayında 12 uçaklık bir filoyu, Bursa, Kütahya, Eskişehir, Ankara, Konya, Adana, Elazığ ve Malatya ‘da test uçuşları yaparak kendi uçaklarımızla göklerimizi kendimizin koruyabileceğini göstererek güven vermiştir. Nu. D.38 tipi yolcu uçağı, tamamen Türk mühendis ve işçilerinin ortaya çıkardıkları Türk tipi bir uçaktır. 6 kişilik Uçağın çift pilot kumandası bulunmaktadır. Saatte 325 kilometre hız yapabilmekte ve 1000 KM uçabilmektedir. Türk Hava Kurumu, Nuri Demirağ"ın fabrikalarına sipariş vermiş olduğu bu uçakları almaktan maalesef vazgeçmiştir. Dünya havacılığı yolcu uçakları sınıfına alınan,yurt dışında büyük ilgi gören yolcu uçakları kurumun aldığı mahkemelik olan bu karara anlam vermek mümkün değil İki ayrı Bilirkişinin olumlu rapor yazmasına karşın THK uçakları almaktan vazgeçiyor bu karar belki de Türk havacılık tarihini olumsuz etkileyen en talihsiz karar oldu diyebiliriz. Bu olumsuz gelişmeler Nuri Demirağ’ın azmini kırmamıştır Türk Sanayisinde bir deha olmuştur. Siyaset
Nuri Demirağ Türk siyasi hayatına da damgasını vurmuştur çok partili hayata geçişte 1945 yılında ilk muhalefet partisi olarak Milli Kalkınma Partisinin kurucuları arasında yer alarak genel başkanlığa yükseldi. Nuri Demirağ sadece ekonominin kalkınmasında değil siyasi tarihte tek partili düzeni yıkım işinde de öncü ve lider olmuştur. Nuri Demirağı’ın eşsiz tarihi serüvenine baktığımız zaman kısa zamanda yaptıkları bizleri hayretlere düşürmektedir, her zaman ilklerin adamı olmuş kopya çekmemiş hatta Avrupa’dan ve Amerika’dan kendisine sunulan birçok projeyi yetersiz ve kalitesiz bulmuştur .
Türkiye"de Havacılık Sanayisi’nin ilk Önderi olarak Seri Üretim olarak 1936"da ilk Türk uçağını yaptı, İlk yerli paraşütü yaptı. Ankara’nın doğusuna ilk demiryolunu yaptı. Bursa"da Sümerbank’ın Merinos fabrikasını kurdu Karabük"te demir ve çelik fabrikasını kurdu. İzmit"te selüloz fabrikasını kurdu Sivas"ta çimento fabrikalarını kurdu. İstanbul"daki büyük hal binasını yaptı. İstanbul Boğaz’ına özel köprü yaptırmayı projelendirdi, İlk şehir ve köy planlarını hazırladı. Çok partili rejimdeki ilk muhalefet partisini kurdu
sadece demiryolu ve hava sektörü ile değil Cumhuriyetin eşsiz değerleri olan birçok büyük inşaatlarında temelini attı
Yasaklar
Nuri Demirağ’ın yapmayı planladığı birçok proje yasaklara takıldı işte o anlamsız yasaklardan bazıları 1934 yılında, Yabancılların 33 liraya çimento sattığını görünce çimento fabrikası kurmak istedi. 13 liraya çimento satacağını taahhüt etmesine rağmen fabrika kurmasına izin verilmedi. Halkın büyük desteğine rağmen hükümetten gereken desteği alamadı.
Yine Nuri Demirağ’ın Divriği’de yapmayı planladığı Gök Üniversitesi, 100.000 kişilik Sanayi Kenti, Örnek Köy Projeleri kağıt üstünde kaldı. Kurucusu olduğu MKP’nin basın tarafından engellendiğini düşünen Demirağ, bir matbaa kurarak 100 bin satış yapacak bir gazete ve Partisi’nin propagandası için bir radyo istasyonu kurmak istedi ama İzin verilmedi.
1954 yılında, Demokrat Parti listesinden milletvekili oldu . “Makam ve memuriyet güçlerini kötüye kullanarak kamu düzenini çiğneyen ve genel ahlakı bozanlar hakkında cezai yaptırım ” isteyen yasa önerisini meclise sundu. Çölleşme, tarım ve hayvancılıkta gerileme, enerji, barajlar, köprüler, limanlar, körfezler, uluslararası işbirliği ve dayanışmalar meclis kürsüsünden ulusun temsilcilerine aktarmaya çalıştı.
Nuri demirağ Hayırseverliği ile hep örnek olmuştur Büyük Kıtlık baş gösterince depolarda terk edilen tahılı kişisel inisiyatifini kullanarak halka uygun fiyatlarla satmıştır Hakkında soruşturma açılmasına rağmen gerçek ortaya çıkınca bilakis ödüllendirilmiştir 1938 yılında, Erzincan’da deprem olunca evdeki tüm giyecek ve yiyecekleri yanına alıp ekibi ile Erzincan’a koşmuştur Bölgeye varan ilk yardım ekibi olmuştur Depremde evlerini yitirenlere prefabrik evler yaptırmıştır. Çeşmeler, öğrenci yurtları, okullar ve daha birçok hayır işleri yapmıştır.
Bugünün anlı şanlı sanayicilerinin algısının dışında kalan şeyler düşünür,1926 yılında İstanbul’a bir boğaz köprüsü yapılması gerektiğini söyler kendi imkanları ile Amerika’dan uzmanlar getirir o tarihte üzerinden demiryolu geçen bir köprü projesi çıkartır ancak dört yıl süren çalışmaların ardından hazırlanan proje İstanbul’un görüntüsünü bozacağı iddiası ile meclisten döner ve bugün İstanbul’a 3. boğaz köprüsünün yapılması planlanıyor Nuri Demirağ hep ileriyi görmüş ufkunu geniş tutmuştur.
Nuri Demirağ Demiryolu işinden kazandığı 11 milyon ile Cumhuriyetin ilk milyoneri olmuştur bu bana yeter diye köşesine çekilebilir kalan yaşamını bolluk içinde saltanat sürerek geçirebilirdi daha fazla para kazanmak arzusunda olsaydı , yabacı sermayenin tekelini kırıp Türkiye’nin önünü açmanın yerine herkesle iyi geçinerek bugünkü iş adamları gibi ithalat yapardı ve sermayesine sermaye katardı. Nuri Demirağ Hiçbir zaman bugünkü iş adamları gibi bayii olmamıştır hazır alıp satmamıştır aracı olmamıştır hep üretmiştir ülkesi için hep önder olmuştur o yıllarda devlet uçak alımı için halktan ve iş adamlarından bağış toplanmaktadır dönemin zenginlerinden Vehbi koç 5.000 lira bağışta bulunarak medyayı da arkasına alarak büyük ses getirir hemen ardından Nuri Demirağ’ın Ortağı ve kardeşi Naci Demirağ 50.000 lira bağışta bulunarak bağışın nasıl birşey olması gerektiğini göstermiştir.
Ddüşündükleri bugün hayata geçirilen ,Yıllar önce yaptıkları bugün kullanılan, ve hala hayata geçirilmek üzere bekleyen fikirleri olan bu deha girişimciye gereken saygıyı göstermek bir yana, bugün ismini bile bir yerde yaşatamadık Nuri Demirağ’ı anlatamadık, tanıtamadık. Nuri Demirağ’ın Övgüye ihtiyacı yok ama en azından Sivas havaalanına ismi verilseydi acaba bu büyük şahsiyet için çok mu ? şey yapılmış olacaktı Sivas’ta birçok aydın ve akli selim insanların Sivas havaalanının isminin Nuri Demirağ olması gerektiğini söylemişlerdiyse de bu isteğe kulak tıkayan yetkilileri anlamak mümkün olmamıştır. Geçmişe Saygısı olmayan bir ülkenin geleceği olabilir mi? Nuri Demirağ’ın sadece Bir Sivas Havaalanına isminin verilmesi az ve yetersizdir bu şahsiyetin ülkesi için yaptıkları tarihin tozlu sayfalarından bulunup çıkarıldıkça daha iyi anlaşılacaktır o zaman değil Sivas havaalanına isminin verilmemesini sağlayanlar utanacaktır. Nuri Demirağ’ın Ankara Esenboğa havaalanına ismini verilmesi için girişimlerin başlaması lazım bugün Nuri Demirağ isminin bir havaalanında yaşatılmasını esirgeyenler Nuri Demirağ’ı tanımayanlar bilmeyenlerdir. Bugün baktığımız zaman bizim Sivas’tan esirgediğimizi duyarlı insanlar kendi topraklarında yetişen şahsiyetlerden havaalanlarının isimlerini vererek yaşatmışlardır Isparta Süleyman Demirel havaalanı, İzmir Adnan Menderes havaalanı, Van Ferit Melen havaalanı, İstanbul Sabiha Gökçen havaalanı, adana Şakir Paşa havaalanı bunlardan bazıları
Evet, sevgili dostlar belki Divriği’de yaşayanlar defalarca Nuri Demirağ’ın hayatını dinlediler ve okudular bu köşemde şunu belirtmeden yapamayacağım Nuri Demirağ’ın hayatını ezberlemek yaptıklarını okumak yeterli değildir Nuri Demirağ’ın fikirlerini yaşatmamız için elimizden geleni yapmamız lazım Demirağları sadece Divriği değil Türkiye tanımalı demirağlar tarihte birçok siyasi engellere maruz kalarak haksızlıklara uğramışlardır.
Bugün baktığımız zaman Nuri Demirağ’ın ölüm yıldönümünde ismini medyada gören var mı? acaba diyorum bu isim tarihte kimleri nasıl rahatsız ettiki hala tarihteki hak ettiği yerini alamıyor.
Değerli okurlar medya kendine reklam veren sadece kendine saltanat süren iş adamlarını göstermek zorundadır kendi menfaat çıkarını ön plana çıkaran bir medyada Nuri Demirağ’ı görmek yada Nuri Demirağ’a belgesel yapılmasını beklemek boşa zaman kaybetmektdir.
Nuri demirağ’ın ismini bırakın medyayı ders kitaplarında gören var mı?
Nuri Demirağ isminin ders kitaplarında okutulması için acaba bir girişim oldu mu?
Nuri Demirağ için özellikle TRT tarafından bir belgesel yapıldı mı?
Sevgili dostlar Nuri demirağ Milli eğitim Bakanlığına ait ders ve tarih kitaplarında geçte olsa hak ettiği yeri almalıdır diye düşünüyorum bu büyük girişimci ve eşsiz şahsiyeti herkes tanımalı saygılarımla esen kalın.
|